Tranh chấp 4.300m2 đất do lời dặn miệng và bài học thừa kế

Vụ tranh chấp quyền sử dụng hơn 4.360m2 đất giữa 8 anh chị em tại Tây Ninh là một minh chứng điển hình cho những rủi ro pháp lý khi phân chia tài sản chỉ bằng lời dặn dò truyền miệng. Việc thiếu di chúc hợp pháp cùng sự khác biệt trong cách hiểu lời dặn của cha mẹ đã đẩy một gia đình vào cảnh đối đầu pháp lý kéo dài nhiều năm. Phán quyết cuối cùng từ cơ quan tòa án không chỉ phân định tài sản mà còn để lại nhiều bài học đắt giá về thừa kế theo quy định pháp luật hiện hành.

Chi tiết vụ tranh chấp hơn 4.360m2 đất từ lời dặn của cha mẹ

Theo hồ sơ vụ việc, nguồn gốc của ba thửa đất tranh chấp có tổng diện tích hơn 4.360m2 tại tỉnh Tây Ninh thuộc sở hữu của cha mẹ bà V. Trước khi qua đời (người cha mất năm 1987, người mẹ mất năm 2006), hai cụ không để lại di chúc bằng văn bản. Thay vào đó, cha mẹ chỉ dặn dò người con út quản lý phần đất này để làm nơi nương tựa cho các anh chị em trong gia đình khi gặp khó khăn.

Mâu thuẫn phát sinh từ những cách lý giải trái ngược nhau về lời dặn này giữa các con:

• Quan điểm của bà V. và một số đồng thừa kế: Ba thửa đất chưa từng được tặng cho riêng ai, do đó phải được coi là di sản chung chưa chia và cần chia đều cho cả 8 người con theo quy định của pháp luật.
• Quan điểm của bà Đ. (em gái bà V.): Bà Đ. khẳng định cha mẹ đã cho riêng bà toàn bộ diện tích đất này từ năm 1985. Do hoàn cảnh khó khăn, bà đã cất nhà từ năm 1990, canh tác và trồng cây lâu năm ổn định hơn 30 năm qua mà không gặp tranh chấp. Ngoài ra, bà còn nhận chuyển nhượng một phần đất bằng giấy viết tay từ một người chị trong gia đình.

Vụ việc được đưa ra xét xử qua hai cấp tòa án. Tại Bản án số 86/2025/DS-PT ngày 25/2/2025, TAND tỉnh Tây Ninh đã bác bỏ các lập luận của bà Đ. về việc được tặng cho riêng và nhận chuyển nhượng bằng giấy viết tay do thiếu chứng cứ pháp lý, đồng thời người chị thực hiện giao dịch viết tay không có quyền định đoạt tài sản của cha mẹ tại thời điểm đó.

Phán quyết của tòa án và cơ sở phân chia di sản thực tế

Dù không chấp nhận việc bà Đ. sở hữu toàn bộ khu đất từ trước, Hội đồng xét xử vẫn đưa ra phương án phân chia dựa trên hiện trạng sử dụng đất thực tế và các quy định của Bộ luật Dân sự 2015. Cụ thể:

1. Hết thời hiệu thừa kế của người cha: Tòa xác định thời hiệu khởi kiện chia di sản đối với phần tài sản của người cha (mất năm 1987) đã hết theo quy định tại Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015. Do đó, phần di sản này thuộc về người đang trực tiếp quản lý di sản là bà Đ.
2. Chia thừa kế phần di sản của người mẹ: Thời hiệu yêu cầu chia thừa kế đối với phần tài sản của người mẹ (mất năm 2006) vẫn còn, nên phần này được phân chia cho các đồng thừa kế theo quy định pháp luật.
3. Ưu tiên người trực tiếp quản lý, tôn tạo đất: Vì bà Đ. đã xây nhà, trồng cây lâu năm và quản lý đất ổn định suốt hàng chục năm, tòa giao phần lớn diện tích đất cùng căn nhà cho bà tiếp tục sử dụng để ổn định cuộc sống. Đồng thời, bà Đ. có nghĩa vụ thanh toán phần giá trị chênh lệch bằng tiền cho các đồng thừa kế khác.

Bài học pháp lý về di chúc và quản lý di sản thừa kế

Vụ tranh chấp tại Tây Ninh phản ánh một thực trạng phổ biến trong đời sống: thói quen phân chia tài sản bằng lời nói (di chúc miệng) thiếu tính pháp lý. Theo quy định hiện hành, di chúc miệng chỉ được công nhận trong các trường hợp khẩn cấp tính mạng bị đe dọa và phải có người làm chứng, được công chứng hoặc chứng thực trong thời hạn nghiêm ngặt.

Việc không lập di chúc bằng văn bản hợp thức hóa dễ dẫn đến tình trạng các thành viên trong gia đình tự ý hiểu theo hướng có lợi cho mình, tạo ra các tranh chấp kéo dài và làm rạn nứt tình cảm gia đình. Qua vụ việc này, người dân cần nâng cao nhận thức về việc lập di chúc hợp pháp và thực hiện các thủ tục đăng ký biến động đất đai kịp thời khi nhận tặng cho hoặc thừa kế để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bản thân và gia đình.

Để tránh những tranh chấp tài sản không đáng có trong gia đình, việc thực hiện các thủ tục pháp lý rõ ràng ngay từ đầu là vô cùng quan trọng. Hãy chủ động tìm hiểu các quy định pháp luật về đất đai và thừa kế để bảo vệ tổ ấm và tài sản của mình một cách bền vững nhất. Nếu bạn đang tìm kiếm các giải pháp giao dịch bất động sản an toàn, minh bạch, hãy liên hệ ngay với TMD Realty để được hỗ trợ chuyên nghiệp. Tìm hiểu thêm về dịch vụ quản lý và vận hành bất động sản tại TMD Realty.

Nguồn: Theo vietnamnet | Xem bài gốc