Gia hạn đất nông nghiệp hết hạn: Luật Đất đai 2024 thay đổi gì?

Vấn đề gia hạn sử dụng đất nông nghiệp, đặc biệt đối với những trường hợp người sử dụng không trực tiếp tham gia sản xuất, đang là mối quan tâm lớn của nhiều hộ gia đình và cá nhân trên cả nước. Điển hình là tình huống tại Gia Lai, nơi một hộ công chức bị từ chối gia hạn đất trồng cây hằng năm với lý do không trực tiếp sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, Luật Đất đai 2024 cùng các Nghị định hướng dẫn đã mang đến những quy định mới, mở ra hướng giải quyết cụ thể cho những thắc mắc này.

Bối cảnh thực tế và vướng mắc thường gặp

Theo phản ánh từ thực tế, một trường hợp điển hình là gia đình ông A. tại xã Kbang, tỉnh Gia Lai. Năm 2005, vợ chồng ông A., khi đó là công chức, được Nhà nước công nhận quyền sử dụng 1.000m² đất, trong đó có 300m² đất ở và 700m² đất trồng cây hằng năm, với thời hạn sử dụng 20 năm. Đến năm 2025, khi thời hạn sử dụng đất nông nghiệp kết thúc, gia đình ông A. đã làm thủ tục đề nghị gia hạn. Tuy nhiên, hồ sơ của họ bị từ chối với lý do là vợ chồng ông A. không trực tiếp sản xuất nông nghiệp.

Tình trạng này không phải là cá biệt. Nhiều hộ dân khác trên địa bàn xã Kbang, cũng như ở nhiều địa phương khác trên cả nước, đã được công nhận quyền sử dụng đất ở kèm đất vườn (là đất trồng cây hằng năm) trong giai đoạn 2000-2005 và đang đối mặt với vướng mắc tương tự khi đất hết hạn. Điều này đặt ra câu hỏi lớn về quyền lợi của người sử dụng đất và khả năng tiếp tục sử dụng đất nông nghiệp khi mục đích chính của họ không phải là sản xuất nông nghiệp trực tiếp.

Quy định mới từ Luật Đất đai 2024 và các văn bản hướng dẫn

Để giải đáp vướng mắc trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã viện dẫn các quy định của Luật Đất đai 2024 và các Nghị định liên quan. Theo đó, khái niệm gia hạn sử dụng đất được định nghĩa tại khoản 18 Điều 3 Luật Đất đai 2024 là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép người sử dụng tiếp tục sử dụng đất khi hết thời hạn theo đúng mục đích đang sử dụng.

Một điểm đáng chú ý trong các quy định mới là việc không còn tập trung vào điều kiện người sử dụng đất phải trực tiếp sản xuất nông nghiệp để được gia hạn, mà nhấn mạnh vào việc duy trì đúng mục đích sử dụng đất đã được Nhà nước công nhận. Điều này có ý nghĩa quan trọng đối với các trường hợp như gia đình ông A., nơi đất vẫn được sử dụng đúng mục đích là đất trồng cây hằng năm, dù chủ sử dụng là công chức hoặc không trực tiếp canh tác.

Các trường hợp đất đã hết hạn sử dụng trước khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực mà cơ quan có thẩm quyền chưa thu hồi, theo khoản 2 Điều 258 Luật Đất đai 2024, sẽ được xem xét gia hạn hoặc thu hồi tùy theo từng tình huống cụ thể. Đối với đất của hộ gia đình được Nhà nước giao hoặc cho thuê trước khi Luật có hiệu lực, khoản 3 Điều 259 Luật Đất đai 2024 quy định hộ gia đình được tiếp tục sử dụng đất trong thời hạn còn lại. Khi hết thời hạn, việc gia hạn sẽ được thực hiện theo hình thức giao đất, cho thuê đất đối với các cá nhân là thành viên của hộ gia đình.

Các quy định về thời hạn và thủ tục gia hạn

Quá trình gia hạn sử dụng đất được quy định cụ thể về thời gian và thủ tục, đòi hỏi người sử dụng đất phải chủ động thực hiện:

• Thời điểm nộp hồ sơ: Khoản 3 Điều 172 Luật Đất đai 2024 quy định việc gia hạn phải được thực hiện trong năm cuối của thời hạn sử dụng đất. Người sử dụng đất có nhu cầu gia hạn phải nộp hồ sơ chậm nhất 6 tháng trước khi hết thời hạn sử dụng đất.
• Trường hợp quá hạn: Nếu quá thời hạn nêu trên mà người sử dụng đất không nộp hồ sơ, họ sẽ không được gia hạn, trừ các trường hợp bất khả kháng. Điều 63a Nghị định số 102/2024/NĐ-CP (được bổ sung bởi Nghị định số 49/2026/NĐ-CP) đã quy định rõ các trường hợp được xem xét là bất khả kháng.
• Đất đã hết hạn trước khi Nghị định có hiệu lực: Khoản 5 Điều 112 Nghị định 102/2024 cũng mở ra một “cửa sổ” pháp lý quan trọng. Theo đó, đối với đất đã hết thời hạn sử dụng nhưng đến khi nghị định có hiệu lực mà chưa bị thu hồi, người sử dụng đất vẫn được làm thủ tục gia hạn trong thời hạn 6 tháng kể từ ngày nghị định có hiệu lực. Nếu hết thời hạn này mà không thực hiện thủ tục, Nhà nước sẽ thu hồi đất, trừ trường hợp bất khả kháng.

Trình tự, thủ tục gia hạn sử dụng đất được thực hiện theo quy định tại Điều 64 Nghị định số 102/2024, được sửa đổi, bổ sung tại mục II Phần VII và mẫu số 04 Phụ lục II kèm theo Nghị định số 151/2025 của Chính phủ. Để tìm hiểu sâu hơn về quy hoạch đất đai và các quy định pháp luật liên quan, người dân cần chủ động cập nhật thông tin từ các kênh chính thống.

Vai trò của chính quyền địa phương và khuyến nghị cho người dân

Theo Nghị định 49/2026, UBND cấp tỉnh được phân cấp quyết định nhiều nội dung quan trọng trong lĩnh vực đất đai, bao gồm gia hạn thời hạn sử dụng đất, điều chỉnh thời hạn sử dụng đất, giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất và công nhận quyền sử dụng đất. Các địa phương cũng được giao quyền ban hành hoặc quyết định áp dụng trình tự, thủ tục hành chính về đất đai phù hợp với mô hình chính quyền địa phương và yêu cầu cải cách thủ tục hành chính.

Với những thay đổi này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường khuyến nghị người dân nên chủ động liên hệ với UBND cấp xã nơi có đất để được hướng dẫn cụ thể về trình tự, thủ tục và các giấy tờ cần thiết để thực hiện việc gia hạn sử dụng đất. Việc tìm kiếm tư vấn pháp lý bất động sản chuyên nghiệp cũng là một giải pháp hữu hiệu để đảm bảo quyền lợi và tuân thủ đúng quy định pháp luật.

Có thể thấy, Luật Đất đai 2024 và các văn bản hướng dẫn đã mang lại nhiều điểm mới, rõ ràng hơn trong việc giải quyết vấn đề gia hạn đất nông nghiệp, đặc biệt là với các trường hợp không trực tiếp sản xuất. Việc nắm vững các quy định này và chủ động thực hiện đúng quy trình là chìa khóa để người dân bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình. Đối với mọi thắc mắc hoặc cần hỗ trợ chuyên sâu, quý khách hàng có thể liên hệ TMD Realty để được tư vấn chi tiết về các dịch vụ bất động sản. Tìm hiểu thêm về dịch vụ quản lý và vận hành bất động sản tại TMD Realty.

Nguồn: Theo vietnamnet | Xem bài gốc