Vì sao 92% người mua nhà ở xã hội chưa từng nộp hồ sơ?

Dù nhu cầu sở hữu nhà ở xã hội tại Việt Nam đang ở mức rất cao, một nghịch lý lớn đang tồn tại khi phần lớn đối tượng đích vẫn chưa thể tiếp cận dòng sản phẩm này. Các số liệu thực tế cho thấy rào cản lớn nhất không hẳn nằm ở vấn đề tài chính, mà chính là những nút thắt về mặt tâm lý và quy trình hành chính phức tạp. Để giải quyết triệt để trạng thái này, thị trường cần một tư duy tiếp cận mới toàn diện hơn từ cả góc độ thể chế lẫn quy hoạch đô thị.

Nghịch lý từ con số: Nhu cầu khổng lồ nhưng tỷ lệ nộp hồ sơ chạm đáy

Theo báo cáo tại hội thảo “Nghiên cứu phát triển chính sách tạo lập thị trường nhà ở xã hội tại Việt Nam”, nhu cầu về phân khúc này tại nước ta là vô cùng lớn. Dựa trên số liệu của Tổng cục Thống kê (GSO) năm 2024 và tỷ lệ đô thị hóa do Bộ Xây dựng công bố, cả nước ước tính có khoảng 7,04 triệu hộ gia đình có nhu cầu về nhà ở xã hội xét theo khả năng kinh tế. Sau khi sàng lọc theo cơ cấu thu nhập và tỷ lệ hộ đô thị, tổng cầu thực tế rơi vào khoảng 3,12 triệu hộ, tương đương với 3,12 triệu căn hộ và 155,94 triệu m2 sàn.

Tuy nhiên, một thực tế đáng kinh ngạc được chỉ ra là có đến 92% người được khảo sát dù có nhu cầu thực tế nhưng chưa từng nộp hồ sơ mua nhà ở xã hội. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ tâm lý ngại các thủ tục hành chính rườm rà và lo ngại cơ hội được phê duyệt quá thấp. Nhiều người dân bày tỏ rằng việc cảm nhận về tính khả thi của quy trình xét duyệt thậm chí còn tác động mạnh mẽ đến quyết định của họ hơn là yếu tố giá cả sản phẩm. Rào cản tâm lý này vô tình tạo ra một bức tường ngăn cách khiến người thu nhập thấp chần chừ ngay từ bước đầu tiên.

Dịch chuyển tư duy: Từ nhà ở xã hội sang nhà ở vừa túi tiền

Để phá vỡ thế bế tắc này, các chuyên gia cho rằng cần mở rộng cách tiếp cận truyền thống. Thay vì chỉ gói gọn trong khái niệm “nhà ở xã hội” với những tiêu chuẩn cứng nhắc, thị trường cần hướng tới khái niệm “nhà ở vừa túi tiền”. Hiện nay, đang tồn tại một khoảng trống lớn giữa nhóm đối tượng đủ điều kiện hưởng chính sách nhà ở xã hội và nhóm có khả năng tài chính để mua nhà ở thương mại. Nhóm này phần lớn là những người trẻ, công nhân, viên chức và các gia đình có thu nhập trung bình đô thị.

Bên cạnh đó, việc phát triển phân khúc này cần có sự thay đổi căn bản về mặt tư duy. Thay vì chỉ tập trung vào câu hỏi xây dựng được bao nhiêu căn hộ, các cơ quan quản lý và doanh nghiệp cần xác định rõ: xây cho ai, ở đâu và xây theo hình thức nào. Luật Nhà ở 2023 đã có những bước tiến quan trọng khi dành riêng một chương cho nhà ở xã hội, đồng thời Nghị quyết 201/2025/QH15 cũng đưa ra các cơ chế mới như thành lập Quỹ nhà ở quốc gia và rút ngắn quy trình lựa chọn chủ đầu tư. Đây được kỳ vọng là những bệ đỡ pháp lý quan trọng giúp khơi thông dòng vốn và đơn giản hóa thủ tục đầu tư.

Giải pháp đồng bộ từ quy hoạch đến phát triển thể chế

Về mặt không gian và quy hoạch, nhà ở xã hội phải được đặt trong cấu trúc tổng thể của đô thị chứ không chỉ đơn thuần là việc dành ra quỹ đất. Việc đẩy các dự án nhà ở xã hội ra các vùng ven, thiếu thốn hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội thiết yếu như trường học, bệnh viện sẽ làm giảm giá trị thực tế của dự án đối với người lao động. Xu hướng phát triển bền vững đòi hỏi dòng sản phẩm này phải được gắn liền với mô hình phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng (TOD), cận kề các trung tâm việc làm và dịch vụ công cộng.

Để tối ưu hóa nguồn cung và hỗ trợ người dân tiếp cận nhà ở một cách hiệu quả nhất, các giải pháp mang tính chiến lược dài hạn cần được triển khai đồng bộ:

• Xây dựng mô hình thị trường 3 tầng: Bao gồm nhà ở xã hội cho thuê có sự hỗ trợ của Nhà nước; nhà ở thương mại vừa túi tiền được khống chế mức giá dựa trên thu nhập đặc thù của từng địa phương; và nhà ở thương mại tự do không hạn chế thu nhập.
• Chuyển đổi số trong quản lý: Thực hiện liên thông tài khoản định danh điện tử VNeID với cơ sở dữ liệu quốc gia về nhà ở xã hội để đảm bảo tính minh bạch, công bằng và rút ngắn tối đa thời gian xét duyệt hồ sơ.
• Áp dụng công nghệ xây dựng hiện đại: Khuyến khích các doanh nghiệp ứng dụng thiết kế mô-đun hóa nhằm giảm thiểu chi phí xây dựng, rút ngắn tiến độ thi công nhưng vẫn đảm bảo chất lượng công trình.
• Đa dạng hóa hình thức tiếp cận: Hỗ trợ trực tiếp tiền thuê nhà cho người lao động đủ điều kiện, kết hợp với việc cải tạo, chỉnh trang hệ thống nhà trọ hiện hữu của các hộ gia đình để bổ sung nguồn cung tức thời.

Giải quyết bài toán nhà ở xã hội không chỉ là câu chuyện tài chính hay quỹ đất, mà là quá trình tối ưu hóa trải nghiệm và đơn giản hóa thủ tục cho người dân. Khi các rào cản hành chính được tháo gỡ và các dự án được quy hoạch bài bản, người lao động mới có thể thực sự an tâm tiếp cận cơ hội an cư lạc nghiệp. Để tìm hiểu thêm các giải pháp và xu hướng bất động sản đô thị mới nhất, hãy liên hệ với TMD Realty ngay hôm nay để nhận được sự hỗ trợ chuyên nghiệp. Tìm hiểu thêm về bất động sản nhà ở tại TMD Realty.

Nguồn: Theo vietnamnet | Xem bài gốc