Thừa kế đất trước năm 1993: Gỡ vướng thủ tục pháp lý

Việc thực hiện các thủ tục thừa kế và đăng ký biến động đất đai đối với những di sản có nguồn gốc sử dụng lâu đời thường gặp không ít vướng mắc do sự thay đổi qua nhiều thời kỳ luật định. Gần đây, một trường hợp thực tế tại TP.HCM khi làm thủ tục thừa kế đối với thửa đất sử dụng ổn định từ trước năm 1993 đã bị cơ quan đăng ký đất đai yêu cầu bổ sung quyết định xử phạt vi phạm hành chính. Trước thực trạng này, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã đưa ra những phản hồi và hướng dẫn pháp lý cụ thể nhằm tháo gỡ khó khăn cho người dân.

Chi tiết vướng mắc thừa kế đất sử dụng trước năm 1993 tại TP.HCM

Theo phản ánh từ một công dân tại TP.HCM, gia đình có thửa đất tại Quận 7 với nguồn gốc sử dụng ổn định từ trước ngày 15/10/1993. Gia đình hiện vẫn lưu giữ đầy đủ biên lai thu thuế nhà, đất từ năm 1992 đối với đất ở và xây dựng. Đến ngày 28/12/1998, thửa đất đã được UBND Quận 7 cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) hợp pháp. Tiếp đó, vào năm 2006, gia đình nhận được Phiếu công khai thông tin hiện trạng nhà, đất của TP.HCM, xác định rõ đây là đất ở tại đô thị.

Ngoài ra, UBND phường Tân Hưng cũng có văn bản xác nhận vào ngày 25/11/2025, khẳng định hồ sơ lưu trữ tại địa phương không ghi nhận bất kỳ quyết định xử phạt vi phạm hành chính nào về xây dựng đối với thửa đất này. Tuy nhiên, sau khi bố mẹ qua đời khoảng 13 năm, các con tiến hành làm hồ sơ đăng ký biến động và thừa kế thì Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai Quận 7 lại yêu cầu gia đình phải cung cấp “Quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai” theo quy định tại khoản 3 Điều 139 Luật Đất đai năm 2024. Yêu cầu này gây ra nhiều lúng túng cho người dân khi thực tế lịch sử sử dụng đất không phát sinh vi phạm và không có quyết định xử phạt nào được ban hành.

Bộ Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn áp dụng quy định pháp luật

Phản hồi về vấn đề này, Bộ Tài nguyên và Môi trường làm rõ rằng đây là vụ việc cụ thể thuộc thẩm quyền giải quyết của các cơ quan chức năng tại địa phương, dựa trên hồ sơ quản lý đất đai thực tế, hồ sơ cấp giấy chứng nhận và các quy định chi tiết do địa phương ban hành. Để giải quyết quyền lợi hợp pháp, Bộ đề nghị người dân cần chủ động làm việc trực tiếp với cơ quan đăng ký đất đai và cơ quan quản lý tài nguyên và môi trường cấp tỉnh để được đối chiếu hồ sơ cụ thể.

Bộ cũng chỉ ra các căn cứ pháp lý quan trọng cần được áp dụng đồng thời trong trường hợp này:

• Trình tự thủ tục đăng ký biến động: Việc đăng ký biến động đất đai, tài sản gắn liền với đất và cấp giấy chứng nhận phải tuân thủ quy định tại Mục VI, nội dung C, Phần V Phụ lục I ban hành kèm theo Nghị định số 151/2025 của Chính phủ.
• Căn cứ công nhận quyền sử dụng đất: Cần xem xét toàn diện dựa trên các quy định tại Điều 137, Điều 138 và Điều 139 Luật Đất đai năm 2024 về việc cấp giấy chứng nhận cho hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất.
• Quy định về xử phạt vi phạm hành chính: Đối với trường hợp đất sử dụng trước ngày 15/10/1993, khoản 4 Điều 3 Nghị định số 123/2024 nêu rõ: Hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất trước ngày 15/10/1993 mà trước thời điểm Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực chưa có văn bản xử lý vi phạm của cơ quan nhà nước có thẩm quyền thì không bị xử lý theo quy định của Nghị định này.

Trường hợp người dân không đồng ý với kết quả giải quyết thủ tục hành chính của cơ quan đăng ký đất đai, pháp luật cũng bảo hộ quyền lợi thông qua việc cho phép người dân thực hiện quyền khiếu nại hoặc khởi kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính về quản lý đất đai theo quy định tại Điều 237 Luật Đất đai năm 2024 và Điều 7 Luật Khiếu nại năm 2011.

Ý nghĩa thực tiễn của việc áp dụng quy định chuyển tiếp

Mốc thời gian trước ngày 15/10/1993 (thời điểm Luật Đất đai 1993 chính thức có hiệu lực) là một ranh giới lịch sử quan trọng trong việc công nhận quyền sử dụng đất tại Việt Nam. Các quy định chuyển tiếp trong Luật Đất đai năm 2024 và các văn bản hướng dẫn như Nghị định số 123/2024 đã thể hiện sự nhân văn và thực tế, tránh hồi tố gây khó khăn cho những người dân sử dụng đất ổn định lâu dài nhưng thiếu hụt một số giấy tờ do lịch sử để lại. Việc cơ quan đăng ký đất đai máy móc yêu cầu các giấy tờ xử phạt không tồn tại thực tế là một rào cản hành chính cần được tháo gỡ kịp thời để bảo đảm quyền lợi chính đáng cho người dân khi thực hiện quyền thừa kế di sản.

Để đảm bảo quá trình thực hiện các thủ tục pháp lý đất đai diễn ra nhanh chóng và đúng quy định, quý khách hàng có thể liên hệ với các đơn vị tư vấn uy tín. Hãy liên hệ với TMD Realty để được hỗ trợ thông tin và tư vấn chuyên sâu về các thủ tục pháp lý bất động sản liên quan. Tìm hiểu thêm về dịch vụ quản lý và vận hành bất động sản tại TMD Realty.

Nguồn: Theo vietnamnet | Xem bài gốc